مژده، مژده که همه چيز آماده شد. تا دو سه هفته پيش، از آن تنها نامي خوانده بودم و از امکاناتش بي خبر. امروز ديگر مووبل تايپي شدم. کارم را با فرونت پيج مي کردم. و خشنود بودم که نوشته روی شبکه مي رود. و دوستانم ناخشنود که همرنگ وبلاگیان نيستم. نداشتن دستگاه پيامگذاری آزار مي داد. یکي درست کردم و چسباندم به نوشته های نه چندان روزانه. زيبا بود، اما اختيارش دست من نبود. پس دست به کار شدم. با نسخه 2.64 موبل تايپ آغاز کردم، و نيمه کار بودم که بابای عرفان نويسنده خوش ذوق «شادی شاعرانه» مووبل تايپي شد ولی با نسخه 2.63. به ترديد افتادم که نکند سنگ بزرگ برداشته ام و این یکي هنوز آزمايش پس نداده است. به کار حسين درخشان کنجکاوانه نگاه کردم. نسخه 2.6 را داشت و فهميدني. تا آنجا که سيستم پاسخگوی نيازهاست و کمبودی ندارد، کاری به کارش نداشته باش.

یکي دو روز به ترديد گذشت، اما با همان نسخه پيش رفتم و امروز کارم به جايي رسيد که روی شبکه برود. هنگام کار ديدم که «مووبل تايپ» می تواند بيش از این کارپایه وبلاگيان ايران باشد. دلیل آن در امکان های کاربردی گسترده اش نهفته است، و در سادگي ارتباط گیری با شبکه، و توان گسترش آن که دست برنامه نويس و طراح علاقمند را باز گذاشته است. و رايگان بودن آن برای کاربردهای شخصي نيز گفتني است. و اينکه به یک دومين (domain) شخصي نیاز است، تا از بهترین جنبه آن، یعني ناوابستگي به شرکت های خدماتي وبلاگ ها سود جوييم.

با هر تغيير در نوشته، همه داده با همان نام و آدرس پيشين بازسازی مي شود، و با همه پويايي ساختارش برای جستجوگرها مناسب است. ترديدی نيست که یکي از توانايي های آن امروزه برای ما ايرانیان کاربرد چنداني نخواهد داشت. و آن امکان کار گروهی و چندين وبلاگ و یا چند کاربر در یک برنامه است. هنوز ابر و باد و گزمه و داروغه در کار گروه ستيزی و تنهاسازی ايرانيان است، تا فردا آبستن چه باشد.

پيش نيازهای برنامه اندکي ترساننده و رماننده است. دومين شخصي که هزينه بر هم هست، هماني که در زبان فارسي به دات کام شناخته شده است، و من ندارم، و به جايش نقطه نت دارم، که زماني برای خودش دلیل داشت و امروزه نه چندان. حسرت و حیف که به غفلت فرصت سوزان خانمان برانداز، پسوند آی ار که همان کوتاه شده ايران است در فرهنگ ما جا نیفتاد. همين بس گفته آید در هيچ کشوری که کامپيوتر به کار مي رود، چنين نبوده است. پسوند کوتاه شده نام هر کشوری بيشترين کاربرها را دارد و ارزانتر هم هست. شکايت کجا بريم؟

سي جي آی، پرل، و اس – کيو- ال چيزهايي نيست که دانستنش برای وبلاگ نويس ضرور باشد، اما «مووبل تايپ» به آن ها نياز دارد، آن هم از نسخه هايي ويژه به بالا. جای شادماني است که ديگر کار برنامه نويس و کاربر از هم جدا شده است. و پس از ساختن و پرداختن و نصب کردن ديگر کاربر همان را مي کند که در وبلاگ های ديگر آموخته است. اگر «مووبل تايپ» ستودني است، بيشتر برای برنامه نويس و طراح است که مي تواند خواست های کاربر را به خوبي پياده کند. و قانون زرين دوران کامپيوتر کماکان دست نخورده مي ماند. و آن اينکه کامپيوتر دستگاه احمقي بيش نيست، هوشمندی از آدم پشت آن است. چه آن که مي سازد و مي پردازد، و چه آن که به کارش مي گيرد. به درستي که «مووبل تايپ» دست افزار خوبي برای هوشمندان است. در ايران ما خوشتختانه در ساختن و پرداختن برنامه های کامپيوتری سربلنديم و پر استعداد و صادر کننده بهترين استعدادها. در کاربری در به همان پاشنه مي چرخد که در پشت فرمان ماشين های بنزین خور. هنوز جا برای آرزو باز است و باید آرزو کرد که کاربران خود را با نيازهای رابطه جهاني با سرعت ثانيه ها بيشتر درگير سازند. از آرزو و کوشش بایستي سخن گفت و نه اندرزهای اخلاقي. راست اين است که اين آرزوها همه اجتماعي هستند، و زاده جامعه ای که وبلاگ ها هنوز آيينه بخشي از آن است که دستکم غم نانش نيست، و یا تنها غمش اين نيست. مانند بسياری چيزهای ديگر ايران ما، اينجا هم آينه شکنان پرپشتوانه اند و آينه داران گرفتار هزار نيرنگ. آخرينش وزارتخانه ای است که سرشت کار و دليل پيدايشش خدمت به کاربران بوده است با کارمزد مناسب، گويا پرده فکني بر آينه ها را خوشتر دارد.

«مووبل تايپ» تنها برای نشر آسان نوشته ها نيست. بلکه مي تواند مرکز مديريت داده ها هم باشد. بخش بايگاني آن بسیار گسترده است. هر نوشته صفحه ويژه خود را دارد و با تاريخ روز نشر بايگاني مي شود. در بايگاني های روزانه، هفتگي، ماهانه، موضوعي مي تواند جای گيرد، و همچنين ترکيب آن ها و گذاشتن هر نوشته در مقوله ها و بايگاني های گونه گون شدني و ساده است. طبقه بندی و سازماندهي نوشته ها آرزوهای کتابداران باسليقه را هم برآورده مي کند، با امکان نامگذاری مسير داده ها.

بخش پيام های خوانندگان در برنامه هست و نياز به برنامه و جای ديگر نيست. پيام ها را مي توان جدا از نوشته ها بايگاني کرد، و يا زير هر نوشته جای داد. هر دو را توامان مي توان بکار برد. راه پيام های بي نام و بي آدرس را مي توان بست، يک بار برای هميشه و يا برای هر نوشته جداگانه. بستن آدرس آي پي پيام گذارهای ناخواسته هم شدني است. با هر پيام آدرس آی پي فرستنده هم بايگاني مي شود. و اين کمترين کاری است که مي توان کرد. از اين بيشتر هم شدني است، که در گستره گفتگوی ما نيست. به همت پيشگامان مشروطه امروز مي دانيم که کار پستچي خواندن نامه های مردم نيست. و کارمند ثبت احوال و یا اسناد کارش به بوق گذاشتن احوال و اسناد مردمان نيست. هنوز جا دارد که برخي کارشناسان سياست زده و از خوان «انقلاب فرهنگي» نمک خورده، بدانند که کار مدير شبکه و یا کاره ای در دستگاه سرور به بوق گذاشتن رازهای مردم نيست. همين جا گفته آید بهتر است که ما را با کنجکاوی بي هدف آني که نامه ای را ناخواسته در کوچه ای يافته و گشوده و در آن نکته ها يافته است، کاری نيست. پس کاربران ناکارشناس و کنجکاوی هايشان جای ديگری دارد. سخن با کارشناسان است و مسوولیت شناسي و مسووليت پذيري، به بالای فن آوری بلندبالايي که کارشناس آنند. کسي که به گونه ای نگاهي به سروری دارد، بهتر آن است بر کنجکاوی هايش چيره شود، و زبان بربندد، و یا پيشه های ديگر پيش گيرد، که فن آوری جهانگستر به مسووليت شناسي جهان پسندانه نياز دارد. جناب کارشناس برخود مي بالد که نوشته های خصوصی و شخصي کاربران را در بيکاری شب ها مي خوانده است و از آن ها نتيجه های اجتماعي هم مي گيرد! و آن ديگری سر هر پيچي به سرنای افشا مي دمد و لابد چشم داشت اعتماد از سوی کاربران را هم دارد.

پشتيباني به زبان انگليسي در شبکه فراوان است. نوشته های پيشگامان فارسی زبان مووبل تايپ به ويژه در «ابزارهای فارسي» و «مژده»، سرآغاز بسيار خوبي برای نوآموز و نوکار است، که جای سپاسگزاری هست. و من خود نخست با نوشته های آن ها آمادگي کار پيدا کردم. اميد که هم آنها و هم ديگر دست اندرکاران وقت و فرصت بيشتری برای چنين کارها بگذارند.

به ساختار برنامه آگاهانه نمي پردازم که هم چشم به راه بزرگان فن بمانيم و هم خسته کننده نباشد. از امکان جستجو در نوشته ها هم بايستي سخن گفت که وجود دارد، و نيز امکان نگهداری بدون نشر نوشته ها در آرشيو برای کار دوباره و چندباره پيش از نشر. و نيز زمانبندی نشر. گفتني است که من همه کارها را کردم، بدون کاربرد جدول. بيشترين انرژی من صرف يافتن نمای مناسب شد، که از بي استعدادی خدادادی در تشخيص تناسب رنگها و شکل ها برخوردارم و به مووبل تايپ مربوط نيست.

مي توان گفت با «مووبل تايپ» مي توان کار حرفه ای با چشم اندازهای گسترده کرد. کاستي هايش به گونه ای نيست که کاربر را به دشواری اندازد، مگر راه اندازی آن و نياز به سخت افزارهای توانا در سرور که امروزه دغدغه آن چناني نيست. خود من تا سه هفته پيش تنها نامي از آن خوانده بودم. بدون کمک کسي و تنها با خواندن راهنمايي ها کارم را به اين جا رساندم که مي بينيد. و آنچه نياز بي چون و چراست، فهم زبان فني انگليسي است. و دوستاني که نگاه تيزبين و زبان نقدگو داشته باشند، با اندکي وقت و حوصله، تا فردا بهتر از امروز گردد. فرداهايتان بهتر از امروز باد. چنين باد.

دوشنبه 27 مرداد 82