آیا هفته‌ای بوده است که نامی از او نشینده و یا خبری از او نخوانده باشیم. یاسر عرفات را می‌گویم، آن فلسطینی بی‌خانه، و آواره زندانی در خانه خویش. در خبرها هست که سخت بیمار است، نفس در سینه او حبس نیست و نفس جهانی به تنگی افتاده است. جهان تاوان بی‌اعتنایی به دردهای او را می‌دهد و می‌نویسند که در بسیاری جاها آماده باش داده شده است.

فلسطینی کسی است که آزادانه و بدون هیچ اجباری خود را فلسطینی می‌داند و مسوولیت فلسطینی بودن را می‌پذیرد و به پیامدهای آن نیز تن می‌دهد. عرفات یک فلسطینی بوده و همواره فلسطینی مانده است. برای بیشتر آنهایی که در فلسطین زندگی می‌کنند، و یا در سرتاسر جهان پراکنده‌اند و خود را فلسطینی و آواره می‌یابند، در چشم‌انداز آینده نزدیک، هیچ دلیل راهبردی و اخلاقی یافت نمی‌شود که به بلندپروازی‌های سازمان یافته ژنرال‌های سیاستمدار اسراییل گردن بگذارند، حتی اگر دولتی همانند دولت آمریکا نیز بی‌چون‌وچرا پشتیبان آنها باشد. عرفات از آن فلسطینی‌ها الهام می‌گرفته است و دهه‌ها در اینجا و آنجای زمین خاکی ما، یگانه با آرزوها و رویاهای آنها، تندیس زنده آن آرزوها و رویاها بوده است. او دشواری‌های بسیاری از سر گذرانده و هرگز بله‌قربان‌گوی قدرتمداران جهانی نشده است. کلینتون و یادمان‌های دردناکش از آخرین روزهای ریاست‌جمهوری در آمریکا گواه این گفته است. کلینتون کوشش‌های بسیار کرد تا فلسطین به آرامش برسد، او دریافته بود که بدون کشوری برای فلسطینی‌ها آرامشی در کار نخواهد بود، اما ندانست که کشور فلسطین هنوز در مغزهای ژنرال‌ها و بسیاری از شهروندان اسراییل تشکیل نشده است، و در دل‌ و جان هزاران انسان آواره هنوز فلسطین به معنی خانه است و رویای بازگشت زنده.

عرفات مانند یک رییس کشور و دولت با دیگر رییسان کشور و دولت به گفتگو و چاره‌جویی می‌نشسته است بدون اینکه کشور و یا دولتی داشته باشد، اما او مردمی داشته و دارد که کشور و دولتی نداشته‌اند و ندارند. آیا کسانی که با او به گفتگو می‌نشسته‌اند توان فهم او را داشته‌اند! آنهایی که همواره به نام کشور و دولتی با او سخن می‌گفته‌اند و شمار اندکی از آنها می‌توانسته‌اند مردم کشورشان را نیز نمایندگی کنند. او شاید یگانه رییس مردم باشد که همواره رییس مردم مانده و ریاست کشوری را نیافته و همچون رییس کشور رفتار کرده است، کشوری که همه آرزوها و رویاهای او و مردمش در آنجا بایستی به بار نشیند. عرفات پس از سالیان سال آوارگی و مبارزه برای حق داشتن میهن و کشور برای خود و دیگر فلسطینی‌ها، شرافتمندانه به پیامدهای آن نیز وفادار مانده است. او شرافتمندانه زیسته و به شرف خود و آوارگانی که آنها را نمایندگی می‌کرده وفادار مانده است.

مسوولیت در برابر وجدان خویش سرچشمه شرف انسان است. عرفات به مسوولیت انسان آواره در برابر وجدان خویش وفادار مانده است، و شرافتمندانه زیسته و شرف یافته است. جهان اما بایستی از شرم به تنگی نفس افتاده باشد، شرمسار از دردهای او و مردمش.

7 آبان 83