گامی درست
به گزارش ایسنا آقای رفسنجانی مصاحبهای با روزنامه آمریکایی يو اس اي تودي داشته است. خود مصاحبه را من گامی درست یافتم. شاید هم با گفتههای ایشان چون و چرا کردم. متن كامل گفتگو را ایسنا به صورت پرسش و پاسخ زیر مخابره کرده است.
پرسش:
نظر شما راجع به انتخابات عراق چيست؟
پاسخ:
فكر ميكنم انتخابات به خوبي پيش رفته است، با وجودي كه ناآرامي بسياري در عراق وجود دارد. تاكنون طي شمارش آرا شكايت چشمگيري مطرح نشده است. ما بايد منتظر بمانيم تا ببينيم نتيجهي شمارش آرا چيست. ما فكر ميكنيم بهترين نتيجه چيزي است كه ملت عراق (آن را) انتخاب كنند و طبيعتا به علت اين كه اكثريت عراقيها شيعه هستند (پيروزي شيعه) به نفع ملت خواهد بود. باقي ملت عراق، مسلمانان (سني) و آشوريها هستند. ما به ديگر مسلمانان عراق علاقمند هستيم. موضوع مهم آزادي است. وقتي مردم آنچه را كه ميخواهند انتخاب كنند، براي آنها و براي ما خوب خواهد بود.
پرسش:
آيا آمريكا با خلاص كردن شما از شر طالبان در افغانستان و صدام در عراق خدمتي به شما كرده است؟
پاسخ:
اين يك طنز تاريخي است. هر دوي آنها فرزندان آمريكا بودند. آنها فرزندانشان را براي منافع ديگران قرباني كردند؛ اما آنها فرزندان وفادار آمريكا نبودند. زماني كه من رييس جمهور بودم، بارها اين را به آمريكا خاطرنشان كردم كه اگر حسن نيت نشان دهند، ما با آنها وارد مذاكره ميشويم و اين رهنمود را به آنها كردم كه اگر سرمايههاي ما در آمريكا را آزاد كنند، اين نشانهي حسن نيت است. اكنون نيز همين نظر را دارم.
پرسش:
برآورد شما از ميزان سرمايههاي مسدود شده در آمريكا چيست؟
پاسخ:
گزارش موثقي از آن نداريم، اما فكر ميكنيم اين ميزان هشت ميليارد دلار است و با سود 25 سالهي آن ميزان آن بيشتر خواهد بود. وي (جورج بوش) در عوض از لحن سخت استفاده ميكند. آنها (آمريكا) به تعهدشان در آن زمان عمل نكردند، آنها از طريق تركيه، ژاپن و دبيركل سازمان ملل گفتند در صورتي كه ما به (حل) بحران گروگانگيري لبنان (در زمان دولت ريگان و معامله سلاح در برابر گروگان) كمك كنيم، تغييراتي ايجاد خواهد شد و آنها گفتند اگر ما به اين بحران كمك كنيم، اقدامات مثبت بسياري انجام خواهند داد، بعد از اين كه ما به آن بحرانها كمك كرديم، آنها اعمال منفي نشان دادند و ژاپنيها و تركها شرمنده شدند.
پرسش:
آيا حاضريد مذاكره با آمريكا را از سر بگيريد؟
پاسخ:
اولين گام بايد از سوي آمريكا برداشته شود، آنها بايد علايم مثبتي را به ما نشان دهند تا ما بتوانيم صداقت آنها را باور كنيم. مهمترين چيز سرمايههاي ما خواهد بود. اين مثبتترين علامت خواهد بود. اين اقدام بسيار اشتباهي است كه آن به اعتماد ما خيانت كردهاند. وقتي از سرمايهها صحبت ميكنيم اين در آغاز مذاكرات است. من در آن زمان رييس جمهور بودم، اكنون رييس جمهور نيستم؛ وقتي اين حرف را زدم اين نشانهاي از حسن نيت در آغاز مذاكرات بود.
پرسش:
آيا ايران بايد با استفاده از نفوذش به گروههاي فلسطيني براي متوقف كردن خشونت عليه اسراييليها حسن نيت نشان دهد؟
پاسخ:
گروههاي فلسطيني به ما گوش نميدهند، ما مانند ديگر كشورها فقط از جنبهي انساندوستانه به آنها كمك ميكنيم؛ اما آنها نسبت به ما هيچ تعهدي ندارند.
پرسش:
آيا از مذاكرات هستهيي با اروپاييها رضايت داريد و تمايل داريد آمريكا به اين روند بپيوندد؟
پاسخ:
من از پيشرفت اين كار رضايت ندارم، اما خرسندم كه اين مذاكرات انجام ميگيرد. پيوستن آمريكا ممكن است اثري منفي داشته باشد.
پرسش:
آيا از اظهارات سرسختانهي اخير كاندوليزا رايس و ديگر مقامات آمريكايي در روزهايي اخير نگران هستيد؟
پاسخ: خانم رايس خيلي سرسختانه صحبت ميكند، ما به اين ياوهها عادت كردهايم. خانم رايس كمي نسبت به اين مساله احساسي است و ما پيشبيني كرده بوديم كه وي رويكردي احساسيتر نسبت به اين مساله خواهد داشت.
پرسش:
آيا تفاوتي ميان رايس و كالين پاول وزير خارجهي سابق آمريكا ميبينيد؟
پاسخ:
آنها (رايس و پاول) ممكن است در روش صحبت كردن متفاوت باشند، اما سياستهاي آمريكا در جايي ديگر اتخاذ ميشود.
پرسش:
آيا تاكنون به آمريكا سفر كردهايد؟
پاسخ:
در سال 1974 با خودرو از 20 ايالت ديدن كردم. من آمريكا را كشوري بزرگ، توسعه يافته و غني يافتم. تعجب ميكنم كه آمريكا هنوز به كشورهاي كوچكتر جهان براي بهره بردن از آنها چشم دارد. اكنون زماني كه دربارهي آمريكا مطالعه ميكنم، مردم جالب و قادري در آنجا زندگي ميكنند. علم و فناوري در آنجا بسيار تحسين برانگيز است ما از ملت آمريكا هيچ خاطرهي بدي نداريم و اگر هرگونه مشكلي داريم با دولت آمريكاست.
پرسش:
در حال حاضر بزرگترين مشكل روياروي ايران چيست؟
پاسخ:
ما در حال حاضر مشكل بزرگي در كشورمان نداريم و (شرايط) زندگي عادي است. چيزهايي مثل بيكاري كه جوانان از آن رنج ميبرند و نرخ تورم، شرايطي جدي است كه بايد آنها را حل كنيم.
پرسش:
بسياري ايرانيها ميگويند. در ماه فقط 200 دلار درآمد دارند و اين درآمد براي زندگي كافي نيست.
پاسخ:
200 دلار در ايران معادل 1000 دلار در ديگر كشورهاست. در ايران مسايلي نظير آب و برق و نان - ضروريات زندگي- نسبت به ديگر اماكن ارزانتر است و سوبسيدهاي زيادي وجود دارد و به علت وجود سوبسيدها قدرت خريد ملت، سه برابر توليد ناخالص سرانهي ملي است.
پرسش:
آيا تصميم داريد در انتخابات رياست جمهوري (17 ژانويه) شركت كنيد؟
پاسخ:
دربارهي رييس جمهور شدن و كانديداتوري تصميم نگرفتهام، ما تمايل داريم فرد ديگري در انتخابات حضور يابد و آنها (ملت ايران) از حضور آن شخص رضايت داشته باشند.
پرسش:
اگر فرد ديگري مطرح نشود؟
پاسخ:
در اين صورت ممكن است من (كانديداتوريام) را اعلام كنم، اما دو يا سه ماه ديگر زمان داريم.
پرسش:
مردم ميگويند شما تنها كسي هستيد كه ميتواند مشكل با آمريكا را برطرف كند؟
پاسخ:
من تنها كس نيستم، اما يكي از آنها هستم.
پرسش:
آمريكا و ايران نشستهاي محرمانهي زيادي داشتهاند، نشستهايي در سطوح پايين؛ چه زماني براي گفتوگو در سطح عالي آماده خواهيد بود؟ زماني كه شما رييس جمهور بوديد خاطرنشان كرديد ايران آماده است تماسهايي با آمريكا داشته باشد.
پاسخ:
وقتي آن حرف را زدم، آماده بودم (با آمريكا گفتوگو داشته باشيم). من رييس جمهور بودم. اگر بار ديگر مسوول (چنين مسايلي) شوم، بايد بار ديگر موقعيت را بررسي كنم.
پرسش:
اما (در روزنامههاي ايراني) از شما نقل شده بود كه گفتهايد تمامي اين گفتوگوها با اروپاييها وقت هدر دادن است.
پاسخ:
من چنين حرفي را نزدم.
پرسش:
آيا مشكل واقعي شما ارتباط با آمريكا نيست؟ ميدانيد كه اروپاييها هرگز به ايران حمله نخواهند كرد.
پاسخ:
ما ميگوييم (آمريكا) جرات ندارد به ما حمله كند و آنها يكبار اين كار را امتحان كردند (شكست فضاحتبار آمريكا در طبس). آمريكا قبلا در ايران بود، آنها همه نوع ابزاري در اينجا داشتند و ما با دستهاي خاليمان آنها را بيرون انداختيم.
پرسش:
آيا شما براي توسعهي ايران، ايجاد شغل و پايان دادن كامل به انزوا، به آمريكا نياز نداريد؟
پاسخ:
ما به حسن نيت آمريكا اعتماد نداريم، آنها روابط را قطع كردهاند.
پرسش:
آيا آنها به علت بحران گروگانگيري دليل خوبي ندارند؟
پاسخ:
آنها شاه را (پس از فرار از ايران به بهانهي عمل جراحي پزشكي در آمريكا) پذيرفتند. آنها آغازگر بودند. ما با آمريكاييها بد رفتار نكرديم. آنها با وضعيتي آسوده ايران را ترك كردند. سفارت بعد از انقلاب در ايران فعال بود. ما با آنها مشكلي نداشتيم. آنها آغازگر بودند.
پرسش:
آيا تمايل داريد اعضاي عالي رتبهي كنگره نظير (روساي كميتهي روابط خارجي سنا)، ريچارد لوگار و جو بايدن را به ايران دعوت كنيد؟
پاسخ:
آنها ميتوانند بيايند. ما مخالفتي نداريم. اگر قرار باشد كه آن ديداري جدي باشد آن گاه ما انتظار داريم آمريكا اقدامي را براي اثبات حسن نيتش انجام دهد و آن آغاز بازي خواهد بود.
پرسش:
آيا اقدام ديگري براي اين كه آمريكا حسن نيتش را نشان دهد، وجود دارد؟ يا فقط آزاد كردن سرمايهها مطرح است؟
پاسخ:
حسن نيت ميتواند به شكلهاي مختلف نشان داده شود. من اين مثال خاص را براي اين عنوان كردم كه در آن زمان مسوول بودم. امروز در موقعيتي نيستم كه امكاناتي ديگر را مطرح كنم.
پرسش:
ارتباط ايران با القاعده چطور؟ گزارشهاي متعددي وجود دارد مبني بر اين كه ايران چندين فرد عالي رتبهي القاعده را در حصر خانگي تحت نظر نگه داشته و آنها را تحويل نميدهد.
پاسخ:
چه كسي القاعده را ايجاد كرد؟ در واقع آنها (آمريكا) بودند كه القاعده را برانگيختند تا بيايد و براي ما دردسر ايجاد كند، تمامي اينها (حضور اعضاي عاليرتبه در ايران) شايعه است. زماني كه القاعده در افغانستان بود و از طريق ايران عبور ميكردند، برخي از افراد دستگير شدند و زنداني هستند، برخي از آنها به انجام اقداماتي در ايران متهم هستند.
پرسش: اعضاي مهم (اين گروه)؟
پاسخ:
شما اينها را ميدانيد، من نميدانم. چندين تن به كشورهاي مربوطه مسترد شدهاند. آنهايي كه باقي ماندهاند افرادي هستند كه جناياتي را در اينجا مرتكب شدهاند و در انتظار محاكمهاند. انتظار دارم سوالي را از بوش بپرسيد: چرا تروريستهايي كه جناياتي را در ايران مرتكب شدهاند به اينجا بازگردانده نشدهاند؟ بدتر اين كه در قلمرو شما آنها اجازه دارند به كنگره، سازمان ملل وارد شوند و لابي كنند و فعاليت سياسي انجام دهند در حالي كه هيچ كس نميتواند بگويد كه القاعده ميتواند فعاليتي را در ايران انجام دهد. آنها دشمنان ما نيز هستند. شما آگاهيد كه زرقاوي و گروهش با دوستان ما در عراق چه كردهاند.
پرسش:
چه قدر زمان لازم است تا عراق كشور باثباتي شود؟
پاسخ:
فكر كنم بوش و رامسفلد اين را بهتر ميدانند. من دربارهي اين كه آمريكا قصد دارد چه اقدامي در آنجا انجام دهد و واكنش ملت عراق چه خواهد بود، نظري ندارم. فقط ميدانم كه تنها گزينه، سپردن عراق به ملت عراق است.
پرسش:
اگر آمريكا عراق را ترك كند، آيا عراق بيثبات نخواهد شد.
پاسخ:
مشكل اين است كه ملت عراق با جناياتي از سوي هر دو طرف - زرقاوي و نيز سربازان آمريكا - روبرو هستند. گروههاي زرقاوي از بمبهايي كه در خودروها كار گذاشته ميشود، استفاده ميكند و آمريكاييها بمبهاي ديگر را به كار ميبرند؛ شما همچنين ميدانيد كه آنها در زندانها چه ميكنند.
پرسش: زندانهاي ايران چطور؟ من ميشنوم كه با زندانيها خيلي خوب رفتار نميشود. شما دانشجويان و وبلاگ نويسان بسياري را براي بيان عقايدشان دستگير كردهايد.
پاسخ:
من اساسا با هرگونه رويكرد خشن به چنين مسايلي در ايران مخالفم. نيازي به چنين اقداماتي نيست. هر وزارت و موسسهاي مقامات و مسوولين خود را دارد و آنها بر اين اساس عمل ميكنند. حتي مقايسهي چنين اقداماتي با آنچه كه در گوانتانامو و هرجاي ديگري كه به وسيلهي آمريكاييها انجام ميگيرد، اشتباه است. آنها در جايگاه اخلاقي بالايي قرار ندارند كه براي ديگران موعظه كنند.
پرسش:
شما گفتيد كه رايس بسيار سرسخت است؟ در مورد جورج بوش چه نظري داريد؟
پاسخ:
رايس سرسختانه حرف ميزند، اما خود نميتواند سرسخت باشد.
پرسش: و بوش؟
پاسخ:
بوش نيز اغلب اشتباه كلامي دارد. واقعا ميتوان يك مقالهي كامل از اين اشتباهات نوشت، فكر نميكنم براي فردي با چنين موقعيت بالايي مانند رييس جمهور آمريكا درست و مناسب باشد (كه اين طور صحبت كند). آمريكا كشور بزرگي است، اما متاسفانه به نظر ميرسد مغز پرندهي كوچكي آن را اداره ميكند كه مناسب عظمت اين كشور نيست.
پرسش:
آيا با توجه به اين كه اسراييل، هند و پاكستان سلاح هستهيي دارند؛ ايران به سلاح هستهيي نياز دارد يا آن را ميخواهد؟
پاسخ:
ما اطمينان داريم كه هرگز از چنين سلاحهايي استفاده نخواهيم كرد، بنابراين (اين سلاحها) براي ما كاربردي ندارند. حتي طي جنگ با عراق ما ميتوانستيم از سلاح شيميايي استفاده كنيم، ولي از اين كار خودداري كرديم. اطمينان دارم كه شما بايد از تلفاتي كه ما متحمل شديم (750 هزار كشته و زخمي طي هشت سال) آگاه باشيد. اين ناگوار است كه بايد بگويم كشور شما در ميان آنهايي است كه بخشي از اين گناه را عهده دارند. (زيرا آمريكا طي جنگ تجهيزات شيميايي را در اختيار صدام قرار داد.)
پرسش:
آيا چيز ديگري هست كه بخواهيد به ملت آمريكا دربارهي نظرتان نسبت به آمريكا بگوييد.
پاسخ:
اين واقعيت صرف كه من اينجا نشستهام و با شما صحبت ميكنم، نشانهاي است از اين كه ما با ملت آمريكا اختلافي نداريم. اين كار در ارتباط با يك روزنامه نگار اسراييلي انجام نخواهد شد. ما روابطي خوب را با ملت آمريكا خواستاريم بايد گفتوگويي ميان دولتها باشد؛ اما چه ميتوان كرد وقتي دولت شما همواره دربارهي ما بيانصافي ميكند؟ ما بايد مدركي ببينيم مبني بر اين كه اين روند لغو خواهد شد. براي مثال رهبران منافقين كه در فهرست گروههاي تروريستي وزارت خارجهي آمريكا قرار دارند، تحت حفاظت آمريكا در عراق هستند.