جنگ واقعیت‌های پیش‌بینی نشده پدید می‌آورد. پیش‌بینی نشده حتی برای جنگ‌افروزان، پیش‌بینی نشده حتی برای نخستین برنامه‌ریزان جنگ. هیتلر با هدف خودکشی پنهان در زیرزمینی جنگ را آغاز نکرده بود و سرانجام در زیرزمینی پنهان خودکشی کرد. صدام برای حلق‌آویز شدن اشغال کویت را فرمان نداده بود و سرانجام حلق‌آویز شد. و روزهای گذشته در فلسطین جنگ بود. جنگ خانگی. جنگ فلسطینی با فلسطینی در سرزمین فلسطین.

در کنار زشتی جنگ خانگی فلسطینی‌ها اما زشتی همزاد فاجعه فلسطین نیز خودنمایی می‌کند. در جنگ فلسطینی با فلسطینی از اسراییلی سخن می‌رود که فراموش شده است. از اسراییل دشمن و از دشمنی که اسراییل است. دوستدارانی حماس و فتح را سرزنش می‌کنند که چرا اسراییل را رها کرده و به جان هم افتاده‌اند. از چند و چون و چرایی آن به جان هم افتادن اما سخنی نیست. فلسطینی در پندار و زبان چنان دوستدارانی دچار فاجعه است. و اگر چنان باشد او دچار فاجعه‌ای است بزرگتر از فاجعه آوارگی. گویی او را تنها برای دشمنی با اسراییل می‌خواسته‌اند. و گویی او را تنها با آن می‌سنجند و چشمداشتی جز آن از او نیست. بدون دشمنی با اسراییل گویی انسان فلسطینی و انسانیتی برای او وجود ندارد. فاجعه بزرگ فلسطینی امروز در اینجاست. و همان فاجعه است که در باریکه غزه خودنمایی می‌کند. انسانیت بر باد رفته زیر نقاب پنهان می‌شود و هم‌میهن می‌کشد و میهن ویران می‌کند.

چنان چیزی در فهم و زبان هر نافلسطینی اما تنها نشانه فاجعه‌ای است که گوینده یا نویسنده خود دچار آن است. در چنان فهم و زبانی فلسطینی ابزار دشمنی کردن است. انسان فلسطینی برای آن فهم و زبان ابزاری برای یهودستیزی یا برای دشمنی با اسراییل است. فلسطینی در آن فهم و زبان کرامت و حقوقی ندارد و چشمداشتی جز جنگ با اسراییل از او نیست و در جنگ با اسراییل همه چیز از او پذیرفته است، تا تقدیس خود ویرانگری او. او را برای نابودی دیگری می‌خواهند با نابودی خود. چنان فلسطینی کشوری نخواهد داشت تا دولتی در آن بر پا دارد. کیش خود ویرانگری سالیان در باریکه غزه به فاجعه نشسته است. فاجعه جنگ خانگی. فاجعه جنایت جنگی در جنگ خانگی.

یکی از میانجیگران مصری، که از ماه‌ها پیش میان گروه‌های درگیر فلسطینی میانجی‌گری می‌کرده است، سرخورده از رفتار آنها، در نخستین روزهای درگیری، جنگ خانگی آنها را شرم‌آور و خودکشی نامید. او به مسوولان درگیری‌ها هشدار داده و گفت «من یک یک آنها را می‌شناسم». واقعیت‌های تازه از ویرانه‌های جنگ رخ می‌نماید. یکی از مشاوران محمود عباس، رییس دولت فلسطینی‌ها، گفته است «با کودتاگران، مردان نقابدار و آدمکشان گفتگویی در کار نخواهد بود». و هم‌میهنان او، همرزمان دیروزی او در ستیز با اسراییل، در زبان او چنین نامیده شده‌اند. اهود اولمرت، نخست وزیر اسراییل، گفته است دولت فلسطینی بدون گروه حماس می‌تواند یک دوست برای دولت اسراییل باشد.

فلسطین در جنگ است. جنگی خانگی میان فلسطینی‌ها. فلسطین پس از جنگ شش روزه اعراب و اسراییل به تاریخ پیوست. آنچه می‌ماند فلسطینی دیگر خواهد بود. فلسطینی دیگر که بایستی از نو شناخته شود.