جایزه نوبل صلح امسال به ال گور و شورای جهانی زیست‌بوم سازمان ملل داده شد.

ال گور دو دوره معاون ریاست جمهوری آمریکا بود و با آغاز ریاست جمهوری کلینتون به کاخ سفید رفت. ال گور زمانی همگانی کردن کاربرد کامپیوتر و اینترنت را در مرکز تلاش‌های خود گذاشت و پشتوانه‌ای امیدبخش برای گسترش همگانی فناوری‌های نوین شد. او در یک مبارزه انتخاباتی به یاد ماندنی به خرده دسیسه‌های فراقانونی، یا گذشته از سوراخ‌های قانون انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، باخت و بازنده بزرگ قرن نام گرفت. به جای او جرج بوش پسر به کاخ سفید رفت و جنگ افروزی او و همکارانش ارزش‌های جهان آزاد را به بازی گرفت. ال گور به دانشگاه رفت و پس از چندی با هشدار در باره فاجعه زیست‌بومی زمانه ما به جامعه جهانی روی آورد. شناخت زیست‌بوم و شناساندن دشواری‌های امروزی و پیامدهای فردای آن در مرکز تلاش‌های او جای گرفت. او توان سیاسی و شناخت علمی را در هم آمیخت و با فیلم مستند حقیقت آزار دهنده به گسترش آگاهی همگانی در باره گرمایش جو زمین و پیامدهای آن پرداخت. فیلم مستند او جایزه اسکار گرفت. رییس کمیته نوبل امروز به هنگام اعلام نام برندگان جایزه صلح بدرستی گفته است ال گور و شورای جهانی زیست‌بوم سازمان ملل بسیار زود تهدیدهای نهفته در دگرگونی جو زمین را شناختند، و کمیته نوبل با این تصمیم خود می‌خواهد توجه به این موضوع را افزایش دهد.

ال گور با کتاب و کتابخوانی‌، با سخنرانی‌ و فیلم‌سازی به آگاهی رسانی و ستیز با ناآگاهی در باره خطرهایی پرداخت که انسان خود در زیست‌بوم خویش پدید می‌آورد و به تهدید آینده زندگانی انسان در کره زمین می‌پردازد. تلاشی که پیش از سیاست بایستی به دانش وفادار می‌ماند تا پاسخگوی پرسش‌ها باشد و بر آگاهی بیافزاید. امروز و با جایزه نوبل صلح نام او در کنار نام نلسون ماندلا جای گرفت. مردانی که بر دردهای بشری انگشت می‌گذاشتند تا با آگاهی و تلاش از آن بکاهند. شاید در نگاه نخست دردهایی که ماندلا در زندان نژادپرستان کشید از او انسان دیگری نشان دهد تا ال گور برآمده و بالیده در ناز و نعمت و قدرت. اما سرنوشت او در مبارزه انتخاباتی با جرج بوش پسر نیز درد بزرگ ساز و کارهای دموکراتیک امروزی جامعه آمریکا را نشان داد که می‌تواند دستاویز جنگ افروزان نیز باشد و جان انسان‌ها را به بازی بگیرد. و این درد با نام ال گور به تاریخ پیوست. دردی که بایستی به شیوه ال گور به آن پرداخت تا پاسخی برای آن یافته شود. با آگاهی به ستیز ناآگاهی و فریب و دسیسه رفت. شناخت علمی از تهدیدها را پشتوانه تلاش اخلاقی و روانی انسان‌ها برای آینده بهتر گذاشت.

ال گور سیاستمدار و دولتمرد بوده است. هیچ سیاستمدار دولتمردی از خطا مصون نیست و دولتمردی او نیز نمی‌توانسته است مصون از خطا بوده و شایسته انتقاد نباشد. در کنار او اما شورای جهانی زیست‌بوم سازمان ملل هم با جایزه نوبل صلح ارج گذاشته می‌شود که باز هم بر اعتبار ال گور می‌افزاید. این شورای جهانی از سال 1988 آغاز کرده و به پژوهش‌های زیست‌بومی و نتیجه‌های آن می‌پردازد. کار آن پژوهش نیست بلکه به گردآوری و پردازش داده‌ها و دستاوردهای پژوهشی دانشمندان در باره جو زمین و زیستبوم انسان‌ها می‌پردازد و تاکنون سه گزارش منتشر کرده است که در دسترس همگان است. کمیته نوبل گفته است که کار شورای جهانی زیستبوم سازمان ملل آگاهی گسترده‌ای از رابطه تلاش و زندگانی انسان و گرمایش روزافزون جو زمین به دست داده است.

با تصمیم کمیته داوران نوبل صلح می‌توان گفت ال گور و شورای جهانی زیست‌بوم سازمان ملل با آگاهی رسانی و شناساندن تهدیدها به برادری میان ملت‌ها یاری رسانده‌اند. همانی که خواست آلفرد نوبل بنیانگذار دانشمند جایزه نوبل بود. همان کاری که شیرین عبادی با شناساندن دردهای ایرانیان به جهانیان یاری رسان احساس همنوعی میان آنها شد و برای آن جایزه نوبل صلح گرفت. پس از آن دیگر بسیاری از ایرانیان آگاه مانند گذشته تنها دردمندانی سرافکنده نبودند بلکه با امید بیشتر به آینده به شناخت و شناساندن دردهای خویش می‌پرداختند.

امروز هم می‌توان گفت جایزه نوبل صلح به یاری جایزه اسکار و توانایی علمی و اجتماعی ال گور و شورای جهانی زیست‌بوم سازمان ملل آمده است تا نیاز به شناخت دگرگونی‌های جوی و زیست‌بومی و پیامدهای آن را یک بار دیگر به ساکنان زمین نشان دهد. تهدید زیست‌بومی زمین، که برآمده از زندگانی و تلاش انسان‌ها در آن است، یک موضوع بنیادی عدالت جهانی است، چرا که با آینده بشر و زندگانی ایمن و پایدار انسان‌ها در کره زمین سر و کار دارد. همانی که کمیته نروژی نوبل تعهد ال گور در تلاش‌هایش برای رویارویی با تهدیدها نامیده است.

ارجگذاری کمیته داوران نوبل به تلاش‌های ال گور و شورای جهانی زیست‌بوم سازمان ملل ارجگذاری دگرباره جهانی بر شناخت و آگاهی علمی و آگاهی رسانی همگانی است. شناختی که شاید بر حقیقتی آزار دهنده انگشت گذارد اما خود همه حقیقت نیست بلکه شناخت امروز بشر از آن است. هیچ شناخت علمی واپسین شناخت نیست. و دانش با نقد و پرسش شکوفا شده و گسترش می‌یابد. پرسش از گذشته دولتمردی ال گور یا نقد دستاوردهای علمی او و جامعه جهانی از اهمیت تلاش سترگ آنها نمی‌کاهد. امروزه می‌دانیم گرمایش روزافزون زمین می‌تواند آینده انسان را تهدید کند. بی‌توجهی به آن می‌تواند به فاجعه بیانجامد و توجه به آن شرایط زندگانی زمینیان را بهبود می‌بخشد. دانستن و آگاهی همگانی بخشی از دموکراسی است. سیاستمداران و دولتمداران نمی‌توانند بی توجه به آگاهی همگانی بر اسب مراد بتازند بدون آنکه جایگاه و قدرت خود را به بازی گرفته باشند. و چنین است که تصمیم داوران جایزه نوبل صلح به سود بهبود زندگانی آینده بشر بر زمین است، و از حقیقت آزار دهنده شناخت تخریب زیستبوم و گرمایش روزافزون جو زمین با فعالیت انسان، امید به آینده بهتر فرا می‌روید. شادباش به کمیته نوبل صلح برای این تصمیم. شادباش به ال گور. شادباش به نسل‌هایی از انسان‌ها که با چنین آگاهی به ساختن فردای خود می‌پردازند.